โดย รศ.ดร.ต่อตระกูล ยมนาค

ปิรามิด รอยต่อระหว่างหินก้อนใหญๆ มีแต่ปูนปรับระดับ ไม่มีปูนซีเมนต์ที่เชื่อมต่ออิฐได้แบบที่โรมันใช้
ปิรามิด ใช้ปูนก่ออะไร จึง สู้ปูนก่ออิฐของโรมัน ไม่ได้
คนอียิปต์โบราณ ที่สร้าง ปิรามิด เมื่อ4 พันปีก่อน มีแต่ปูนปรับระดับ ไม่มีปูนซีเมนต์ที่เชื่อมต่ออิฐได้แบบที่โรมันใช้
ปูนปรับระดับของอียิปต์ มีส่วนประกอบคือ ผงหินปูน ผสมกับยิปซัม บดละเอียดให้เข้ากันละเอียด ผสมกับน้ำปาดไว้ข้างบนผิวก้อนหินขนาดยักษ์ เพื่อให้หล่อลื่นลากหินก้อนที่จะวางบนชั้นต่อไปง่ายขึ้น และยังมีคุณสมบัติที่ดีมาก เมื่อแข็งตัวแล้วจะแข็งมากเป็นหินปูนอีกชั้นที่แนบสนิทตรงรอยต่อ และที่สำคัญมีความแข็งมากสามารถรับน้ำหนักหินก้อน อื่นๆแต่ละก้อนหนักหลายสิบตันที่จะวางทับซ้อนๆขึ้นไปได้
แต่ปูนก่อของอียิปต์นี้ ไม่สามารถยึดเชื่อมอิฐก้อนเล็กๆให้ติดเป็นเนื้อเดียวกันได้แบบกำแพง หลังคาโดม และสิ่งก่อสร้างของโรมันอื่นๆได้
ปูนโรมันมี ส่วนประกอบสำคัญคือ ขี้เถ้าถ่านหิน จากภูเขาไฟ ที่ตัวมันเองมีคุณสมบัติเป็นซีเมนต์โดยธรรมชาติ (Natural Pozzolan) วัสดุปอซโซลานธรรมชาติ นี้ คือวัสดุที่มีส่วนประกอบของซิลิกาและอะลูมินาสูง เช่น เถ้าภูเขาไฟ หรือดินเหนียวที่ผ่านการเผาในเตาเผาความร้อนสูง (Calcined clay)
ปอซโซลานนี้ เมื่อบดละเอียด จะทำปฏิกิริยากับแคลเซียมไฮดรอกไซด์ในปูนซีเมนต์ได้ดี ช่วยเพิ่มความแข็งแรง ความทึบน้ำ และลดความร้อนจากการก่อตัว นิยมใช้แทนที่ปูนซีเมนต์เป็นบางส่วนได้ ปัจจุบันในประเทศไทยก็ได้มีการผสมขี้เถ้าถ่านหิน ลงในส่วนผสมในคอนกรีต ที่ใช้เทตึกกันก็ทำได้
นิยมใช้กันมาก จน ขี้เถ้าถ่านหิน จากโรงไฟฟ้าที่แม่เมาะ ไม่พอขาย ต้องไปขุดที่เคยเอาไปถมทำถนน เอาไปขายในราคาที่ดีกว่ามาก
*** ทุกๆเช้าวันจันทร์พบกับเรื่องราวที่น่าสนใจในวงการก่อสร้างในความรู้ชุด
“เปิดสมองมองก่อสร้าง”
อะไรนะ ค้นหานำมาเสนอโดยอาจารย์ต่อ

ลักษณะ ของปูนก่อของอียิปต์ ( Egypt mortar) ที่หลุดออกมาจากที่ ปิรามิด ที่กีซ่า

อาคารสนามกีฬาใหญ่ จุคน 20,000 คน สูง45 เมตร ของโรมัน ใช้สร้างด้วยอิฐก้อนเล็กๆก่อด้วยปูนซีเมนต์ ของโรมัน
