จีนทำอย่างไร อาคารสูงในเมืองเฉินตู จึงดูเขียวไปหมด ?

โดย รศ.ดร.ต่อตระกูล ยมนาค

นโยบาย “Park City” ของประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ได้ผลออกมาเป็นอาคารเขียวขจี ด้วยการให้สิทธิพิเศษอาคารที่ออกแบบสนับสนุนนโยบาย

จีนทำอย่างไร อาคารสูงในเมืองเฉินตู จึงดูเขียวไปหมด ?

…. การที่ตึกสูงในเมืองเฉิงตู (Chengdu) ถูกปกคลุมไปด้วยต้นไม้จนเขียวขจี หรือที่เราคุ้นตาในภาพโปรเจกต์ “ป่าแนวตั้ง” (Vertical Forest) นั้น ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญหรือเป็นเพียงแฟชั่นสถาปัตยกรรมครับ แต่เป็นผลลัพธ์โดยตรงจาก **นโยบายยุทธศาสตร์ระดับชาติของรัฐบาลจีน**

ที่ถูกนำมาขับเคลื่อนอย่างจริงจังในระดับท้องถิ่น โดยมีกลไกสำคัญดังนี้ :

1. นโยบาย “Park City” (เมืองในสวน) ของประธานาธิบดี สี จิ้นผิง

จุดเริ่มต้นที่ทำให้เฉิงตูกลายเป็นโมเดลหลัก เกิดขึ้นเมื่อปี 2018 เมื่อประธานาธิบดี สี จิ้นผิง เดินทางมาเยือนเฉิงตูและได้ประกาศแนวคิด **”Park City” (公园城市)** ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยกำหนดให้เฉิงตูเป็นเมืองนำร่องในการสร้างเมืองรูปแบบใหม่ที่ *“ผสานเมืองเข้ากับธรรมชาติอย่างกลมกลืน”* ไม่ใช่แค่การปลูกต้นไม้ริมทาง แต่เป็นการบังคับให้พื้นที่สิ่งปลูกสร้างทั้งหมด รวมถึงตึกสูง ต้องมีสัดส่วนของพื้นที่สีเขียวในอัตราที่สูงมาก

2. การผลักดันที่อยู่อาศัยยุคที่ 4 (4th Generation Housing)

รัฐบาลท้องถิ่นเฉิงตูได้ออกนโยบายสนับสนุนการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่เรียกว่า **”บ้านยุคที่ 4″** ซึ่งนิยามไว้ว่าจะต้องเปลี่ยนจากตึกคอนกรีตกล่องสี่เหลี่ยมแบบเดิม ให้กลายเป็นบ้านที่มีลานสวนส่วนตัวลอยฟ้า (Private Vertical Gardens) โดยรัฐบาลให้สิทธิประโยชน์แก่ผู้พัฒนาโครงการ เช่น:

* **การผ่อนปรนกฎหมายผังเมือง:** ยอมไม่นับรวมพื้นที่ระเบียงที่ปลูกต้นไม้ขนาดใหญ่เข้าเป็น “พื้นที่ก่อสร้างรวม (Floor Area Ratio – FAR)” ที่ใช้คำนวณภาษีหรือข้อจำกัดความสูง ทำให้ดีเวลลอปเปอร์มีแรงจูงใจในการสร้างระเบียงขนาดใหญ่ยื่นออกมาเพื่อปลูกป่าได้โดยไม่เสียสิทธิ์พื้นที่ขาย

3. ยุทธศาสตร์ “Sponge City” (เมืองฟองน้ำ)

จีนมีนโยบายระดับชาติที่เรียกว่า **Sponge City (海绵城市)** เพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมขังในเขตเมืองใหญ่จากการพัฒนาระบบคอนกรีตที่หนาแน่น การบังคับให้ตึกสูงทำสวนลอยฟ้า (Roof Gardens) และสวนแนวตั้งบนระเบียงตึก เป็นหนึ่งในข้อกำหนดกฎหมายควบคุมการก่อสร้าง เพื่อให้ต้นไม้และดินบนตึกสูงเหล่านี้ช่วยดูดซับน้ำฝนชะล้าง ลดภาระของระบบระบายน้ำใต้ดิน และช่วยลดปรากฏการณ์เกาะความร้อน (Urban Heat Island Effect) ในเมืองใหญ่

นักพัฒนา: ได้บทเรียนราคาแพงจาก “ยุง” ที่มาพร้อมกับต้นไม้ และการจัดการ

แม้นโยบายจะล้ำหน้าและขายหมดเกลี้ยงอย่างรวดเร็ว เช่น โครงการชื่อดังอย่าง **Qiyi City Forest Garden** ในเฉิงตู (อพาร์ตเมนต์ป่าแนวตั้ง 8 แท่ง รวม 826 ยูนิต) แต่ในช่วงแรกกลับเจอปัญหาใหญ่ทาง ภูมิสถาปัตยกรรม เนื่องจากสภาพอากาศของเฉิงตูมีความชื้นสูงและฝนตกชุก เมื่อผู้ซื้อมั่นใจในระบบอัตโนมัติแต่ขาดการเข้าไปบำรุงรักษาอย่างเป็นระบบ ต้นไม้จึงโตอย่างหนาแน่นจนกลายเป็น “ป่ารก” และกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย จนผู้คนไม่สามารถเข้าอยู่ได้ในช่วงแรก

จากบทเรียนดังกล่าว รัฐบาลจีนและสถาปนิกจึงปรับข้อกำหนดใหม่ โดยเปลี่ยนจากการปล่อยให้ลูกบ้านดูแลต้นไม้เอง มาเป็นการบังคับให้ **”ระบบจัดการส่วนกลาง”** (เช่น รถกระเช้าตึก, ระบบรดน้ำอัจฉริยะ และการเลือกพืชเฉพาะถิ่นที่ไม่กักน้ำ ทำหน้าที่ดูแลต้นไม้ทั้งหมดเสมือนเป็นโครงสร้างพื้นฐานชิ้นหนึ่งของตัวตึก เพื่อให้เมืองเขียวขจีได้อย่างยั่งยืนและน่าอยู่จริง ๆ

*** ทุกเช้าวันจันทร์ พบกับเรื่องราวที่น่าสนใจในวงการการก่อสร้าง ในชุด
“ เปิดสมองมองก่อสร้าง ”
นำเสนอโดยอาจารย์ต่อ